انتشار Rufus 4.16؛ رفع مشکل قدیمی NTFS در میلیون‌ها کامپیوتر و بهبود شناسایی USB

نسخه آزمایشی Rufus 4.16 منتشر شد؛ به‌روزرسانی مهمی که علاوه بر بهبود شناسایی درگاه‌ها و دستگاه‌های USB پرسرعت، راهکاری برای یک نقص قدیمی در فریمور کامپیوترهای مجهز به UEFI ارائه می‌کند. این مشکل می‌توانست باعث شود اطلاعات یک فایل سالم، هنگام بررسی از محیط UEFI به‌اشتباه خوانده شود.

نرم‌افزار محبوب Rufus که بسیاری از کاربران برای ساخت فلش بوتیبل و نصب ویندوز از آن استفاده می‌کنند، در تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ نسخه 4.16 Beta را دریافت کرد.

مهم‌ترین تغییر این نسخه به مشکلی مربوط می‌شود که ریشه آن نه در ویندوز است و نه در خود Rufus، بلکه در یکی از درایورهای NTFS شرکت American Megatrends یا AMI قرار دارد.

پیت باتارد (Pete Batard)، توسعه‌دهنده Rufus، می‌گوید این نقص می‌تواند میلیون‌ها کامپیوتر را تحت تأثیر قرار دهد. بااین‌حال، عدد دقیق سیستم‌های آسیب‌پذیر مشخص نیست و این برآورد نباید به معنی خرابی یا اختلال قطعی در میلیون‌ها دستگاه تلقی شود.

مشکل NTFS در کامپیوترهای UEFI دقیقاً چیست؟

برای درک اهمیت این به‌روزرسانی، ابتدا باید به نقش UEFI در راه‌اندازی کامپیوتر اشاره کرد.

UEFI میان‌افزاری است که پیش از اجرای سیستم‌عامل فعالیت می‌کند و وظیفه آماده‌سازی سخت‌افزار و آغاز فرایند بوت را بر عهده دارد.

برخی کامپیوترها برای دسترسی به اطلاعات ذخیره‌شده روی پارتیشن‌های NTFS در این محیط از درایور اختصاصی AMI استفاده می‌کنند.

بررسی‌های توسعه‌دهنده Rufus نشان داده است که نسخه 0x10000 این درایور، تحت شرایط مشخصی ممکن است اطلاعات یک فایل را از محل اشتباهی روی حافظه بخواند.

این مشکل به‌ویژه زمانی رخ می‌دهد که داده‌های یک فایل به‌صورت پیوسته ذخیره نشده باشند؛ وضعیتی که در سیستم‌فایل‌ها با نام Fragmentation یا تکه‌تکه‌شدن فایل شناخته می‌شود.

در چنین شرایطی، داده‌های فایل ممکن است در چند ناحیه جداگانه قرار داشته باشند. یک درایور سالم باید بتواند هنگام خواندن فایل، به‌درستی بین این نواحی جابه‌جا شود.

اما درایور معیوب AMI گاهی هنگام عبور از مرز این نواحی، موقعیت صحیح خواندن را از دست می‌دهد و داده‌هایی را برمی‌گرداند که اصلاً متعلق به فایل موردنظر نیستند.

چرا این باگ اهمیت دارد؟

یکی از عجیب‌ترین نتایج این نقص آن است که ممکن است یک فایل در محیط ویندوز یا لینوکس کاملاً سالم شناسایی شود، اما بررسی همان فایل در محیط UEFI نتیجه متفاوتی ارائه دهد.

توسعه‌دهنده Rufus این رفتار را با مقایسه هش MD5 فایل‌ها بررسی کرده است.

در آزمایش‌های او، فایل‌هایی که در ویندوز و لینوکس هش صحیح داشتند، هنگام بررسی از طریق درایور معیوب در UEFI با خطای عدم تطابق مواجه می‌شدند.

بنابراین همیشه نمی‌توان خطای اعتبارسنجی فایل در محیط بوت را نشانه خرابی واقعی فایل ISO، فلش USB یا حافظه ذخیره‌سازی دانست.

البته این مسئله تنها یکی از دلایل احتمالی چنین خطاهایی است و هر خطای بوت یا نصب ویندوز را نمی‌توان به آن نسبت داد.

Rufus 4.16 چگونه مشکل را برطرف می‌کند؟

نکته مهم این است که Rufus کد درایور معیوب AMI را در فریمور کامپیوتر اصلاح نمی‌کند.

در عوض، توسعه‌دهنده نرم‌افزار راهکاری انتخاب کرده است که احتمال مواجه‌شدن درایور با شرایط ایجادکننده خطا را کاهش می‌دهد.

Rufus در نسخه جدید تلاش می‌کند فایل‌های موردنیاز را هنگام ساخت رسانه NTFS به‌شکل پیوسته ذخیره کند تا داده‌های آن‌ها در چند ناحیه غیرمتوالی پراکنده نشوند.

این روش مشابه تکنیکی است که نرم‌افزار 7-Zip از سال‌ها پیش برای تخصیص فضای فایل‌ها استفاده می‌کند.

با این تغییر، قابلیت اعتبارسنجی رسانه بوت در محیط UEFI می‌تواند روی سیستم‌های بیشتری بدون خطاهای کاذب ناشی از این نقص اجرا شود.

البته تخصیص پیوسته فضای فایل همیشه تضمین‌شده نیست و به وضعیت فضای آزاد حافظه نیز بستگی دارد.

چرا مشکل زودتر برطرف نشده بود؟

براساس مستندات منتشرشده توسط پیت باتارد، این ایراد در اوایل سال ۲۰۲۴ به AMI گزارش شده بود.

او می‌گوید با وجود تأیید دریافت گزارش از سوی شرکت، اصلاحیه‌ای برای مشکل ارائه نشده است.

ازآنجاکه چنین درایورهایی معمولاً بخشی از فریمور مادربردها و کامپیوترها هستند، ارائه اصلاحیه مستقیم به کاربران می‌تواند به همکاری تولیدکنندگان سخت‌افزار و انتشار به‌روزرسانی BIOS یا UEFI نیاز داشته باشد.

در نتیجه، توسعه‌دهنده Rufus تصمیم گرفته است بدون وابستگی به اصلاح فریمور توسط سازندگان، راهکاری در خود نرم‌افزار ارائه دهد.

بهبود شناسایی USB 3.2 و USB4 در Rufus جدید

رفع نقص NTFS تنها تغییر مهم Rufus 4.16 نیست.

این نسخه توانایی گزارش مشخصات دستگاه‌های USB جدیدتر را بهبود داده و می‌تواند رده‌های پرسرعت USB را دقیق‌تر شناسایی کند.

از جمله سرعت‌هایی که در یادداشت انتشار به آن‌ها اشاره شده است:

البته همه دستگاه‌های USB 3.2 از سرعت ۲۰ گیگابیت پشتیبانی نمی‌کنند و سرعت واقعی انتقال اطلاعات به کنترلر، حافظه، کابل و نوع اتصال بستگی دارد.

این تغییر به معنی افزایش سرعت فلش یا درگاه USB نیست؛ Rufus صرفاً اطلاعات قابلیت‌های سخت‌افزارهای سازگار را دقیق‌تر گزارش می‌دهد.

این قابلیت برای کاربران حرفه‌ای، تکنسین‌های کامپیوتر و افرادی که مرتباً با حافظه‌های اکسترنال و تجهیزات USB کار می‌کنند مفید خواهد بود.

سایر تغییرات مهم Rufus 4.16

علاوه بر دو تغییر اصلی، این نسخه مجموعه‌ای از اصلاحات مربوط به ساخت رسانه نصب ویندوز، امنیت و تجربه کاربری را ارائه می‌کند.

اصلاح اعتبارسنجی رسانه UEFI: فایل‌های به‌روزشده مربوط به CA 2023 اکنون در فرایند اعتبارسنجی زمان اجرای UEFI به‌درستی لحاظ می‌شوند.

بهبود ایمنی نصب خودکار ویندوز: مشکلی اصلاح شده که در آن گزینه Silent Installation ممکن بود حتی در صورت فراهم‌نبودن تمام پیش‌نیازها اعمال شود.

رفع ایراد پارتیشن ESP: یک نقص نرم‌افزاری که باعث می‌شد گزینه Write as ESP به‌جای پارتیشن یک گیگابایتی مورد انتظار، تمام درایو را درگیر کند، اصلاح شده است.

بازگرداندن منوی راست‌کلیک کلاسیک ویندوز: گزینه‌ای برای بازیابی منوی راست‌کلیک سنتی به تنظیمات بهبود تجربه کاربری اضافه شده است.

اصلاح مشکلات تنظیمات منطقه‌ای ویندوز: مشکل تکرار تنظیم منطقه زمانی در برخی زبان‌های غیرانگلیسی برطرف شده و استفاده از نقطه در نام حساب‌های محلی مجدداً امکان‌پذیر شده است.

همچنین GRUB داخلی به نسخه 2.16 ارتقا یافته، چندین آسیب‌پذیری امنیتی اصلاح شده و کتابخانه‌های داخلی برنامه به‌روزرسانی شده‌اند.

آیا کاربران ویندوز ۱۱ باید Rufus 4.16 را نصب کنند؟

اگر به‌طور مرتب از Rufus برای ساخت فلش نصب ویندوز ۱۱ یا سایر سیستم‌عامل‌ها استفاده می‌کنید، تغییرات نسخه جدید می‌توانند مفید باشند.

این موضوع به‌خصوص برای افرادی اهمیت دارد که با خطاهای اعتبارسنجی فایل‌های بوت در محیط UEFI روبه‌رو شده‌اند.

بااین‌حال، باید به چند نکته توجه کرد.

نخست اینکه Rufus 4.16 فعلاً نسخه Beta است. بنابراین برای استفاده روزمره روی سیستم‌های حساس، نسخه پایدار همچنان انتخاب محتاطانه‌تری محسوب می‌شود.

دوم اینکه اگر فلش نصب ویندوز شما بدون مشکل ساخته می‌شود و سیستم نیز به‌درستی از آن بوت می‌کند، صرفاً به دلیل انتشار این نسخه نیازی به بازسازی فوری فلش ندارید.

سوم اینکه مشکل گزارش‌شده به یک پیاده‌سازی مشخص از درایور NTFS در فریمور UEFI مربوط است و نباید آن را نقص عمومی تمام سیستم‌فایل‌های NTFS یا تمام نسخه‌های ویندوز دانست.

همچنین هنگام ساخت فلش بوتیبل با Rufus باید دقت کنید که انتخاب درایو اشتباه می‌تواند به پاک‌شدن اطلاعات آن منجر شود. پیش از شروع، از فایل‌های ضروری نسخه پشتیبان تهیه کنید.

دانلود Rufus 4.16 از منبع رسمی

نسخه آزمایشی Rufus 4.16 از مخزن رسمی پروژه در GitHub قابل دریافت است.

برای دانلود، بهتر است از منابع رسمی استفاده کنید:

• صفحه رسمی Rufus
• دانلود Rufus 4.16 Beta از GitHub

فایل نسخه آزمایشی را می‌توانید از بخش Assets در صفحه انتشار GitHub دریافت کنید.

جمع‌بندی؛ اصلاح یک مشکل قدیمی، نه خرابی میلیون‌ها کامپیوتر

به‌روزرسانی Rufus 4.16 نمونه‌ای از اهمیت سازگاری نرم‌افزار با محدودیت‌ها و نقص‌های فریمور سخت‌افزاری است.

مشکل درایور NTFS شرکت AMI نشان می‌دهد که حتی زمانی که فایل‌ها و حافظه USB کاملاً سالم هستند، ممکن است نحوه خواندن اطلاعات در محیط UEFI باعث بروز خطا شود.

راهکار جدید Rufus می‌تواند اعتبارسنجی رسانه‌های بوت را روی سیستم‌های بیشتری قابل‌اعتماد کند، درحالی‌که بهبود شناسایی USB و اصلاح مشکلات نصب ویندوز نیز ارزش عملی این نسخه را افزایش داده‌اند.

بااین‌حال، انتشار این به‌روزرسانی نباید به‌عنوان تأیید خرابی میلیون‌ها رایانه یا وجود نقص گسترده در خود ویندوز تفسیر شود.

منابع: مستندات فنی توسعه‌دهنده Rufus، یادداشت انتشار رسمی و گزارش اولیه Neowin.